Categorie: Blog

Spiritualiteit. Het woord wordt te pas en te onpas gebruikt. Een product van het New Age tijdperk. De één verbindt het met een altaartje in de slaapkamer en de ander weer met een onafgebroken zoektocht naar verlichting. Soms vind ik dat het woord misbruikt wordt. Mensen die zich innerlijk leeg voelen kunnen de leemte vullen met goeroeneigingen. Onder het mom van spiritualiteit trachten zij zieltjes te winnen, om hen klakkeloos te volgen. Zelfs heb ik deze spirituele ego’s uitspraken horen doen aan mensen ten einde raad; “Laat mij je helen, ik kan jou genezen van kanker”. Wat een pretentie! Jij zult het toch met mij eens zijn dat geen mens of methode dit zo stellig kan beweren, laat staan garanderen? In mijn belevenis is zo’n uitspraak dan ook onethisch. Niet spiritueel.

Verwarring rondom spiritualiteit

Vooral tijdens het volgen van alternatieve cursussen ervoer ik een verwarring in betekenisgeving van het woord spiritualiteit. Daar is mijn wansmaak geboren. Alsof mensen die zich spiritueel noemen, uitverkorenen zijn en beter dan de rest. Terwijl voor mij spiritualiteit juist zo alledaags en aards is.

Groei en transformatie

Mijns inziens biedt spiritualiteit dan ook geen doekje voor het bloeden tegen rauwe emoties. Het is weinig spiritueel door in plaats van met je voeten in de modder je menselijk leed te doorvoelen, te gaan zweven in de lucht met hoogdravende abstracte termen. Juist durven voelen en doorvoelen in dίt leven (niet zozeer je bezig houden met eventuele levens daarvóór) is in mijn optiek spiritueel. Door voelen verbinden wij ons met onszelf en medemens. Dat wil niet zeggen dat je dan in die modder moet blijven steken. Nee, juist je bewust worden welk groeiproces het biedt. Zoals een stel openbaart tijdens een rapportage bij Jinek. “Beide kinderen hebben we plots verloren tijdens de Bijlmerramp. Nu geven we ouderlijke liefde als Fosters aan kinderen die hun ouders verloren zijn.”

Innerlijke ervaring

Als ik het woord spiritualiteit opzoek in Wikipedia snap ik de verwarring. Want er staat ; Spiritualiteit heeft in de breedste zin te maken met zaken die de geest betreffen. Het woord wordt op vele manieren gebruikt en kan te maken hebben met religie of bovennatuurlijke krachten, maar de nadruk ligt op de persoonlijke innerlijke ervaring.

Mijn persoonlijke ervaring is dagelijks trachten te handelen vanuit je intuïtie en goed geweten. Verbonden voelen met jezelf, de ander en de natuur. Op jouw manier de wereld een beetje mooier maken.

Wat is voor jou spiritualiteit

Mijn nieuwsgierigheid is gewekt wat jullie verstaan onder of ervaren bij het woord spiritualiteit.  Een paar mensen die ik heb gepolst gaven de volgende antwoorden op de vraag; “Wat is voor jou spiritualiteit?”

• Aards, zo benader ik ook het woord spiritualiteit. Bewustwording van je eigen processen en leren luisteren naar je intuïtie.
• Het vertrouwen dat er meer is dan voor het oog waarneembaar
• In verbinding staan met jezelf en alles om je heen.
• Door mijn omgeving wordt het geassocieerd met zweverigheid. Dat vind ik onterecht. Voor mij is het bewust bezig zijn met jezelf, je innerlijke rust vinden en trachten die te bewaren.
• Tussen hemel en aarde
• Leren luisteren naar je intuïtie en er naar handelen
• Ethiek en integriteit

Je droom leven

Door deze antwoorden is mijn weerstand tegen het woord spiritualiteit afgenomen.  Een upgrade. Als ik bij mijzelf naga wat voor mij de meest spirituele ervaring is, dan is het mijn avontuur met Eus hier in Portugal. Het roer om en met alle risico’s van dien samen onze droom leven. Daaruit voortvloeiend alle waardevolle ontmoetingen en gesprekken samen met jullie, onze vrienden, familie en gasten.

Wat is voor jou spiritualiteit? Wanneer beleef jij een spirituele ervaring?

‘Ik zou uit eigen ervaring willen zeggen, veel vrouwen dringen bij mij aan om verkracht te worden.’ “Waarom deze uitspraak?” vraagt Eva Jinek met gefronste wenkbrauwen aan Jort Kelder. Weer ophef door een uitspraak rondom de #metoo discussie. Stilletjes aan bemerken we dat de #metoo campagne soms van zijn kern wegraakt. Het is geweldig dat vrouwen, eindelijk, de schaamte doorbreken en het onrecht aangedaan publiekelijk maken. Hopelijk gaan nu organisaties zich richten op hun kernwaarden, waarbij voor werkgevers- en nemers helder is welk gedrag daarbij hoort en welk gedrag onacceptabel is. Het gebrek aan gelijkwaardigheid richt zich echter vooral op seksueel grensoverschrijdend gedrag van mannen naar vrouwen. Met de vrouw als slachtoffer, is dat niet cliché?  Als straks de meeste #metoo’s naar boven zijn gebracht, in alle werkvelden, wordt het tijd voor een volgende stap. Een #equaltoo!

Vrouwen en gelijkwaardigheid

Hiermee bedoel ik verhalen openbaren waar je vanuit eigenwaarde met behoud van gelijkwaardigheid gehandeld hebt. Voorbeeld doet volgen. Waar je aandacht aan besteedt wordt groter. Het manco aan gelijkwaardigheid kun je niet alleen bij mannen neerleggen. Uit ervaringen die mij gedeeld zijn tijdens coaching sessies en uit eigen ervaring zijn er verbazend veel vrouwen in management posities die op een uiterst ongelijkwaardige manier met hun ( vrouwelijke) collega’s omgaan. Vaak op een onderhuidse slinkse wijze.

Machtsmisbruik

Om maar een voorbeeld te geven. De korte tijd dat ik bij de KLM stewardess was, waren er vrij veel vrouwelijke pursers die uit onmacht op hun strepen gingen staan. Leiding werd gegeven door verdeel en heers. Een keer maakte ik mee dat de purser dusdanig leden van het team tegen elkaar uitspeelde dat er een angstige sfeer aan boord was. Na een zoveelste incident met huilende collega’s ben ik naar de purser gestapt. Verontwaardigd bracht ik uit;” Wat is jouw functie? In plaats van een teamspirit op te bouwen, speel je collega’s tegen elkaar uit. In plaats van mensen te coachen in hun kracht ben je neerbuigend naar ons. Hoe houd jij het overzicht zittend in je purserworkstation? ” Ze schoot in tranen, van beul naar slachtoffer. Voor mij een reden om zo snel mogelijk op een gelijkwaardige manier purser te worden.

Gelijkwaardig opstellen

Ook waren er voorvallen tijdens mijn vliegjaren die tot een #metoo verhaal hadden kunnen leiden, maar ik heb het nooit zover laten komen. Een voorbeeld. Terwijl ik door het gangpad van de businessclass liep betastte een passagier heimelijk mijn achterwerk. Zonder er bij na te denken heb ik hem een klap gegeven en gezegd;” Mijn reactie hoort niet bij onze dienstverlening maar wat u doet overschrijdt alle grenzen. Ik laat het hierbij als u sorry zegt.” Door mij gelijkwaardig op te stellen tijdens werk, kan ik vrijwel alleen maar gelijkwaardige, #equaltoo, ervaringen delen. Je betaalt een te hoge prijs als jij je laat manipuleren tot een onwaardige behandeling voor (behoud van) een goede functie.

Het dierlijke in de mens

Dat we nog steeds in de 21^ste eeuw te maken hebben met ongelijkwaardigheid op de werkvloer heeft waarschijnlijk te maken met dat als we ons bewustzijn of geweten niet ontwikkelen we niet ver afstaan van een dier. Om misverstanden te voorkomen; dieren kunnen erg lief zijn maar streven niet naar gelijkwaardigheid. Als ik zie waar het mijn huisdieren om draait, is het naast eten en knuffels,  ‘ wie is hier de baas’. Joy is een schat van een hond maar uiterst dominant. Iedere hond die zich zwakker voelt overheerst ze door er boven op te springen. De honden die zich niet laten overmeesteren nodigt ze uit om te spelen.

Een daad van liefde voor waardigheid

Zo kan men uit de wereldgeschiedenis opmaken dat als slachtoffers hun leed niet verwerken en niet uit hun slachtofferschap stappen zij mogelijk vroeg of laat zelf beul worden. De ongelijkwaardigheid wordt niet opgeheven. Gelijkwaardigheid komt als jij je eigenwaarde voelt en daar naar handelt.  In Chili heb ik gesproken met vrouwen wiens man gemarteld en vermoord zijn tijdens de dictatuur onder generaal Pinochet. In plaats van wraak te nemen op de folteraars, die zelfs tijdens de herstelde democratie nog in de senaat zaten, ondernamen zij diverse projecten ter ondersteuning van achtergestelden. Respect! #equaltoo. Tegenover leed aangedaan een daad van liefde stellen voor waardigheid van de mensheid. Laten we nu dat alle #metoo’s naar boven komen ons vooral focussen op eigenwaarde en gelijkwaardigheid en dat rondbazuinen met een #equaltoo

Van waaruit handel jij op de werkvloer? Hoe kun jij je eigen waarde behouden door ten alle tijde voor gelijkwaardigheid te staan?

Net gesprongen in het nieuwe jaar moet ik je iets bekennen. Mijn goede voornemen voor 2018 is om volop te stralen! Het mooie is dat ik tot deze intentie ben gekomen door me soms nog onzeker te voelen, maar ook door een kleine ergernis. Zoals jullie weten zijn wij door en door verwend. Het gehele jaar zijn wij omringd met leuke inspirerende mensen. Toch laat ik soms mijn stralen doven door de aanwezigheid van het bazige dominante type. Niet dat ik zelf niet deze eigenschap kan hebben, maar er zijn mensen die dat nog meer naar buiten brengen.

Hier moet ik iets mee!

Eigenlijk vind ik het haast te gênant om te benoemen, want ik kom deze, in mijn ogen overheersende mensen misschien maar vier keer per jaar tegen. Desalniettemin veroorzaakt het in mij een dusdanige verandering van gemoedstoestand, dat ik voor mij zelf duidelijk heb: ‘Hier moet ik iets mee!’

Hoe blijf je stralen in je kracht?

Om een voorbeeld te schetsen wanneer ik van stralen overga naar een doffe glans. Iemand loopt ons terrein op. In onze verstilde omgeving praat deze persoon zo luid, dat ik het moeilijk vind om te luisteren. Zodra de persoon in kwestie plaats heeft gemaakt aan de gemeenschappelijke tafel, is deze nog weinig gemeenschappelijk. De tafel ligt in no time bezaaid met zijn of haar krant, laptop, tas en tijdschriften. Als ik vervolgens aan nieuwe gasten uitleg de do’s en de  don’ts, weet deze persoon te verklaren dat je de don’ts best eens uit kunt proberen. Dit type ziet nergens gevaar ookal kent hij/zij de Algarve niet. Ach ja, een ieder van ons komt wel eens iemand tegen met deze karakteristieken, maar genereert het bij jou ook wrijving? En zo ja, dan is het de kunst; hoe blijf je stralen in je kracht?

Kernkwadrant van Daniel Ofman

Het was nodig mijzelf een spiegel voor te houden. Want dat ik mezelf naast deze persoon laat weg stralen, zegt meer iets over mij dan over iemand anders. Coach en schrijver Daniel Ofman weet hier raad mee. Mensen waar jij een allergie voor hebt zijn je mooiste uitdaging. Hij heeft een mooi kernkwadrant ontwikkeld waarin jij jouw uitdaging kan herleiden uit jouw allergie.

Het positief tegenovergestelde van dominant zijn is de kwaliteit van bescheidenheid. Mijn valkuil is als ik mijn kwaliteit van bescheidenheid overdrijf, ik onzichtbaar word, of te weinig ruimte inneem. De uitdaging is om in mijn waarde te blijven staan. Dat ik ruimte weg geef is een oud patroon.

Intimidatie

Hiervoor ga ik terug in de tijd. Vroeger als ik bij mijn oma ging logeren en speelde met de kinderen van de barones tegenover haar, voelde ik mij met mijn Friese accent en weinig hippe kleren een boertje van buten. Ik schaamde mij dusdanig dat de andere kinderen een beetje lacherig met mee omgingen en me niet serieus namen. Veel later tijdens een relatie merkte een vriendin het volgende op; “Naast hem lijk je kleiner, minder vrolijk, minder Annelies. “ Ik liet mij dus te veel intimideren en nam kritiek ter harte en vergat te stralen.

Je groeiproces door een ergernis

Mijn voornemen is, of het nu onze Koninklijke Hoogheid prinses Beatrix is die bij ons langkomt, of een ander hoog geplaatst persoon, te blijven stralen als koningin van The Art of Joy. En ja hoor, buiten ons terrein krijg ik meteen een oefening in een strandtent. Een kennis komt enthousiast naar mij toe gelopen, knuffelt mij bijna fijn en steekt meteen van wal. Ik blijf rustig en zeg tegen mijzelf; ‘Straal!’ Zij babbelt en kabbelt verder in hoge en lage toonaarden en mijn aandacht richt zich naar de schittering in de oceaan en de lekkere hapjes. Nog even en dan pak ik mijn mobiel. Dan valt er ineens een stilte en komt de verlossende zin; “ Hoe gaat het nu met jou?”

Blijf stralen, en als dat niet helpt stel duidelijk paal en perk door je uit te spreken. Zodat je letterlijk en figuurlijk je ruimte weer terugneemt. Iedere allergie of ergernis geeft je een kans om te weten waar je groeiproces ligt en kun je daarmee aan de slag  gaan. En als je dan toch aan het stralen bent, nodig anderen uit om in hun kracht te staan en mee te stralen!

Zo aan de vooravond van het nieuwe jaar geef ik nog een aantal mensen het woord wat betreft hun mooiste moment van het leven. Mensen die een donkere periode aangegrepen hebben als leerproces,  klaar voor vernieuwing. Er kunnen diverse aanleidingen zijn waarin je gewild of misschien bewust ongewild terecht komt in een ‘chaotische’ fase.  De fase waarin het bestaande patroon losgelaten moet worden en plaats maakt voor een nieuwe geboorte. In een nieuw project kun je veel plannen, ‘lineair’, maar dit proces gedraagt zich non-lineair.  Dat wil zeggen dat ineens zogenaamde toevalligheden je toevallen, die dienen als richting aanwijzers op je pad.

Naast een mooi moment een mooi talent

De voorgenoemde spannende periode van vernieuwing vult zich, naast angstzweet, ook met verrassingen en mooie momenten. Mensen, vanuit het niets, geven je die steun in de rug die je nodig hebt.  Omdat jij daar bewust of onbewust voor gekozen hebt. Een lieve bescheiden dame die een onmogelijke complicatie overleefde, maakt nu met passie en precisie prachtige sieraden. Dit is haar mooiste moment;

Mezelf terug gevonden

“Een moeilijke tijd achter de rug, tijd om in het diepe te springen en iets nieuws te proberen. Voor het eerst alleen op reis, op naar The Art of Joy, Monchique in Portugal. Mijn doel was om nieuwe inspiratie op te doen, te genieten van de zon, positieve energie op te snuiven en vooral heel erg te genieten. Dit is gelukt. Ik heb geweldige mensen ontmoet. The Art of Joy, Annelies, Eus en de diertjes zijn in mijn hart gaan zitten. Een geweldige plek waar zoveel liefde en plezier hangt, zo’n goeie plek om jezelf te ontwikkelen en om handvatten te krijgen om weer verder te kunnen. Daarom kan ik niet 1 mooiste herinnering opnoemen, de gehele tijd bij Annelies en Eus was geweldig. Maar vooral het stukje van mezelf wat ik kwijt was, heb ik bij hun en door hun weer teruggevonden. Vakantieplek om snel weer terug te keren!”

A little sprinkle goes a long way

Vervolgens openbaart een authentieke en creatieve vrouw haar mooiste moment. Dit na een pijnlijke scheiding waarna zij ongelooflijk mooi is gaan schilderen: “Weet wat je rondstrooit, het heeft een groot bereik!  Midden in de nacht in een wildvreemde omgeving. Maar toch zo thuis. De geur van sinaasappels, zoete, exotische bloemen en, gek genoeg, de zilte lucht van de oceaan. Ik hoor de bomen ruisen en het zachte geritsel en gefladder om mij heen. Voor mij op het tafeltje een glas koude, witte wijn en een lekker stukje pure chocolade. Daar op dat balkon heb ik een uur gezeten, de fles halfleeg, genietend van het daar zijn, het grote en weidse uitzicht en tegelijkertijd inzicht, alleen, maar niet eenzaam. Lieve, onbekende vrienden: Good friends are like stardust, a little sprinkle goes a long way! “

Gewoon genieten en leven

Aansluitend openbaart een moedige deelneemster en inmiddels onderneemster haar moment; “ Het was tijdens de Wandelen, Yoga en op adem komenweek  II. Omhoog klimmend naar de berg Foia wandelen we door ons leven en alles wat we hebben mee gemaakt. Halverwege kwam bij mij de boel los; verdriet, boosheid en eenzaamheid. Het kwam allemaal voorbij. Op de top aangekomen, gaf het prachtige uitzicht over de Algarve met de oceaan aan de horizon, mij zo’n enorm gevoel van ruimte dat ik dacht; ‘waar gaat het eigenlijk allemaal om? Het belangrijkste is gewoon genieten en leven.”

Geboortes

Maar ook als je lekker in de flow zit dienen zich stromen van vernieuwing aan. Haar verhalen rollen hier over de tafel, gepaard gaand met de nodige lachsalvo’s. Nu smullen mensen van haar debuut  Tiny houses, minder huis meer leven  “Momenten van mijn leven hebben allemaal te maken met geboortes. Geboorte van mijn kinderen maar ook die van de beesten. En geboortes van ideeën voor reizen, ontmoetingen, oplossingen voor problemen en dit jaar mijn boek.”

Gezondheid

Een lieve gast, zelf ook gastvrouw, waarbij wij zo blij waren haar weer te zien betuigt; “toen ik positieve uitslag kreeg na behandeling non-hodgkin” Een andere dierbare laat weten; ” Het verlossende woord ‘ geen uitzaaiingen’ nadat er kanker bij mij weg gehaald was. Dat je dan weer verder mag leven, en meer leven als ooit te voren.”

Deze twee vrouwen zijn na hun herstel merkbaar veranderd. Zij hebben belangrijke keuzes van vernieuwing gemaakt. Beiden stralen rust en dankbaarheid uit. Voor hen is niets meer vanzelfsprekend.

Vernieuwing

Concluderend; Vernieuwing gewild of ongewild geeft tal van mogelijkheden om te groeien en om meer jezelf te zijn. Het vergt moed ( courage/ cour =hart).  Dan is het fijn als je mensen tegenkomt die jouw nieuw ingeslagen weg stimuleren. Een zaad zorgvuldig in de aarde geplant heeft water en zon nodig. Zelf bezig met works in progress, vinden we het een eer om deelgenoot te zijn van jouw vernieuwing.  Dus mocht je nieuwe plannen hebben voor het nieuwe jaar, omring je met mensen die je ondersteunen en geloof in jezelf. Vernieuwing met een intrinsieke drive, vanuit het hart sprinkels a long way.

Wij wensen jullie een sprankelend en vernieuwend jaar!

Als afsluiter van het jaar heb ik een vijftiental mensen gevraagd mij het mooiste moment van hun leven te schrijven. Zo kunnen jullie tijdens de kerst en als afsluiter van het jaar herinnerd worden aan de bijzondere momenten in je leven en voelen wat belangrijk voor je is.  Het is niet eenvoudig om één mooi moment te kiezen in je leven. Zoals het  voor mij ook moeilijk was welke van deze waardevolle verhalen in deze blog te plaatsen. Daarom heb ik besloten een tweeluik te maken. Een mooi moment kan een keerpunt te weeg brengen, en ook de inbedding vormen voor vele mooie momenten daarna.

Thuiskomen

Zo is voor mij het mooiste moment geweest de dag dat ik voor het eerst met Eus op pad ging en voor hem koos. Wat ook inhield dat mijn hele leven van het ene op het andere moment op zijn kop stond (pag 4/5). Nu nog kan ik dat gevoel van vrijheid oproepen hoe ik destijds richting Eus fietste. Niet vermoedend dat ik op dezelfde dag een gevoel van thuis komen zou ervaren. Samen liggend op het strand, als babbelaars, nu zonder woorden. Slechts herkenning van eindelijk, eindelijk heb ik je gevonden, mijn zielsmaat, mijn wederhelft. Dit was het begin van onze reis langs ontelbare mooie momenten. Ook samen met jullie bij The Art of Joy. Eus vond het moment dat hij mij verwelkomde in zijn huis met een zelf gemaakt bord “Welkom thuis” het meest ontroerend.

Diepe liefde en verbondenheid

Een onderneemster in hart en nieren vertelt haar mooiste moment op haar trouwdag: “Ik deed mijn trouwjurk aan. Met kloppend hart ging ik de trap af. Daar stond de man van mijn leven te glunderen met trouwboeket in de hand. Ik schoot vol en dan..die omhelzing die volgde, die was zo intens en zo één.”

De eerste reactie van een creatieve en uiterst sensitieve vrouw was: ” Onze trouwdag’… en toen: ‘maar het aanzoek was ook heel bijzonder’. En daarna dacht ik weer: ‘maar die intensiteit voel ik vaker’ ook als wij weer aankomen bij jullie op de magische berg van The Art of Joy.  Het zijn momenten waarop je een diepe liefde en verbondenheid voelt. De energie die dan vrij komt overstraalt alles en is in iedere vezel te voelen!

Vertrouwen en zelfvertrouwen

Een schat die de liefde zo verdient openbaart; “Na een nare periode was ik het vertrouwen in de liefde kwijt en besloot alleen door het leven te gaan. En dan plotsklaps via via kwam ik die speciale persoon tegen die al mijn oordelen liet verdwijnen als sneeuw voor de zon. Ik sta weer open voor de liefde!”

Een self-made manager voegt toe; “ Mijn mooiste momenten zijn de momenten als ik een tijdeloos bewustzijn ervaar; momenten zoals de trouwdag, een dag bij The Art of Joy, het winnen van een voetbalwedstrijd of mijn team zien excelleren. Op die momenten lijkt alles vanzelf te gaan en voeren energie, liefde en trots de boventoon.  Daarnaast zorgt acceptatie van mezelf met alle mooie en mindere kanten ervoor dat ik het leven steeds magischer ervaar en weet en voel dat ik mag vertrouwen op mezelf in het grotere geheel…”

Niet één moment maar velen

Een woman of the world vertrouwd mij toe; “Ik heb niet één mooiste moment in mijn leven. Als ik terug ga zie ik mooie, lieve, dierbare herinneringen voorbij komen. Het zijn kleine dingen, geen grootse prestaties.  Mijn nichtje die me stevig vastpakt, de hond die blij op me af komt rennen, mijn vader en moeder die genieten van het eten dat ik gekookt heb. Vluchtelingen helpen op Lesbos. Wel duizend kleine mooie momentjes, die een ketting van mooie herinneringen vormen.”

Een dierbare gast werkend in de sociale sector reageert meteen enthousiast; “Het moment dat ik voor het eerst mijn neefje in mijn armen hield en een enorme verbondenheid met hem voelde. En het moment dat ik midden in El Capitan Meadow in Yosemite  stond, me enorm klein voelde en er vervolgens een lieveheersbeestje op mijn been kwam zitten. Misschien was vandaag wel mijn mooiste moment. Omdat ik me weer eens besef wat een mooi leven ik heb, vol mooie momenten en mooie mensen. Het klinkt cliché, maar na een heftig jaar is het goed me dat weer te beseffen.

Een aantal  moeders schrijven me dat zwanger zijn en de geboorte van hun kind het meest bijzondere moment was;
” De eerste blik, het warme lijfje tegen je aan dat je zoveel maanden gedragen hebt.”

Kleine dingen die groots zijn

Twee levenskunstenaars schreven mij op de valreep het volgende; ” Elke avond, in mijn bed, denk ik na over mijn vijf mooiste momenten van die dag en vind er altijd minstens vijf! Over de jaren heen heb ik zo een verzameling van tientallen geluksmomenten.”

” In de loop van je leven na tegenslagen, pijnlijke ervaringen ontdek je dat je bewust moet genieten van kleine dingen.
Elk moment wanneer je liefde, waardering, verbondenheid, geborgenheid voelt met mens en dier, met de natuur, met jezelf.”

Dit is een selectie van vele mooie waardevolle momenten die mij toevertrouwd zijn. Wat mij opvalt is dat niemand het heeft over carrière, top prestaties of het kopen van een huis. Juist wel over kleine dingen die groots zijn, verweven in verbinding voelen met anderen ( ook viervoeters) en met jezelf. Over liefde. Wij wensen jullie een hartverwarmend kerstfeest!

Wordt vervolgd….

Verdwaasd lopen we over de vlonders van Alvor. Een prachtig kleurenpalet versiert de lucht en een witte wolk trekt over Monchique als een donsachtige deken. “Heel symbolisch, ” brengt Eus uit terwijl hij een traan wegpinkt.  Deze morgen werden we opgeschrikt door het verdrietige bericht dat een Portugese vriend in de bloei van zijn leven door een hartaanval is overleden. Onze gedachten gaan uit naar zijn dochter, vrouw en familie die nu de feestdagen in rouw tegemoet gaan.

Als we voor het eerst naar een Portugese begrafenis gaan, wacht ons een teleurstelling. Tijdens de plechtige mis wordt de liturgie opgedreund. Een luttel keer wordt de naam van de overledene genoemd. Het had iedere willekeurige naam kunnen zijn.  Geen enkele persoonlijke noot. Niemand die naar voren treedt om een beeld te schetsen van de grootsheid van deze geliefde man. Wat een opluchting dat toevalligerwijze Nederlandse vrienden naast ons komen staan in de kerk, zodat we daarna onder het genot van een drankje het gebeuren kunnen delen.

Misvattingen over rouw

Rouw is rauw, hoe je het wendt of keert. Erover praten, je verdriet delen helpt enorm voor de verwerking. Toch heeft ieder zijn/ haar manier om te rouwen. Mensen in de rouw vertrouwden mij toe zich alleen en onbegrepen te voelen door hun omgeving. Al snel kwam ik de volgende misvattingen op het spoor die kunnen leiden tot onbegrip, waardoor het al droevige proces nog zwaarder wordt.

Na een paar maanden moet je er wel overheen zijn

Uit onderzoek van de Duke University in de Verenigde Staten blijkt dat de meeste mensen pas drie maanden na het overlijden van een dierbare de diepste dip hebben. Daarna gaat het langzaam beter. Uit ander Amerikaans onderzoek blijkt dat er rond de vijfhonderd dagen na het overlijden een soort keerpunt ontstaat: waarbij mensen zich gemiddeld genomen een stuk beter voelen als daarvoor. Hoewel de tijd de wond vaak heelt, laten veel verliezen zich nooit helemaal verwerken. Een soortgelijk voorval en de wond wordt als het ware weer open gereten. Wat ik ervaar is dat verlies in golven en gelaagd verwerkt wordt. Net als je voelt, ik ben er overheen kun je uitgenodigd worden om toch weer dieper los te laten. Dit vereist moed, maar geeft ook innerlijke rust.

Praten tegen overledenen is abnormaal

De beroemde zanger Barry Gibb met de song Staying Alive heeft op tragische wijze zijn drie broers verloren. Toch verklaart hij nog regelmatig met ze te  praten en ze zelfs te zien. “Als ik op het podium sta voel ik ze nog steeds om me heen. Ik weet niet hoe het werkt maar ik sta er nooit zonder hen. Ze gaan nooit weg”, aldus de artiest. Zo nu en dan, praat ik in stilte met een dierbare die zich aan de andere kant van het spectrum bevindt. Waarheid of fantasie? Het maakt niet uit, ik voel ze dichtbij en weet mij gesteund. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat nabestaanden die tegen hun overledenen praten, zich beter voelen dan degenen die dat niet doen. Het biedt troost.

Rouw verwerking bij plots verlies of ziekbed is hetzelfde

Is een dierbare omgekomen als gevolg van een misdaad of ongeluk, dan kunnen nabestaanden kampen met een posttraumatisch stresssyndroom, vooral als ze zelf aanwezig waren bij het ongeluk. Door een ziekbed, kan men in eigen tempo afscheid nemen, nog de essentiële dingen met elkaar uitwisselen en losse eindjes oplossen. Vaak geeft een wat langere aanloop naar het defintieve afscheid meer intimiteit en biedt zingeving aan het verlies.

Rouw verloopt volgens een patroon

Ook al zijn er vijf verschillende rouwfases omschreven door psychiater Elisabeth Kübler-Ross zoals; ontkenning, boosheid, in gevecht gaan, depressie en aanvaarding, verwerkt een ieder verlies op zijn/haar manier. De één weent de longen uit het lijf, de ander gaat druk aan het werk en weer een ander trekt zich geheel terug. Soms kan rouw verwerking tussen partners zo verschillen dat het een reden is om uit elkaar te gaan.

Een verlies is alleen maar lijden

Juist door het verlies van een dierbare kun je voelen wat belangrijk in jouw leven is.  Je wordt wakker geschud. Als je nog wacht op het verwezenlijken van dromen ga je nu aan de slag. Ook door het ervaren van rouw voel jij je meer mens onder de mensen.  Door diepe rouw toe te laten kun je volle vreugde voelen. Verlies wordt minder zwaar als je er ook een oogst in kunt ervaren.  Zoals mijn ervaring bij het sterfbed van Juan. Anders als bij het verlies van mijn moeder was mij nu tijd gegund om afscheid te nemen. Dat ik mijn moeder vroegtijdig verloren heb, heeft mij o.a. zelfstandig gemaakt.

Wat ik over wil brengen met deze blog is dat rouwen bij verlies een plaats nodig heeft in ons leven. Dat er ook een winst uit te halen is. Zoals meer verbinding, volop leven en liefde. Niets is nog vanzelfsprekend.

Hoe ga jij met rouw om? Hoe verwerk jij het overlijden van een dierbare? Welke winst kun jij voelen uit een verlies?

Sinterklaas is inmiddels huiswaarts gekeerd naar onze oosterburen. De goedheilig man komt niet in Portugal toch krijgen wij iedere dag presentjes. Het heerlijke weer, het wonen en werken op een prachtige plek en het genieten van mooie momenten. Om dit geluk te creëren hebben wij niet onze schoen gezet,  maar wel een flinke sprong gewaagd uit onze comfortzone door te emigreren. Volgens professor Eric Scherder is het treden uit je comfortzone één van de mooiste cadeaus die jij je hersenen kunt geven (naast veelvuldig bewegen). Samen met twee vriendinnen delen we nu een spannende periode, ieder op haar eigen wijze. Weg uit onze comfortzone, op naar onze stretch zone waar de magie plaatsvindt.

Van de stress zone naar de stretch zone

Qua werk, woon- en samen leven, voelt mijn situatie op dit moment stabiel. Iedere dag is anders en afwisselend toch ook comfortabel. Op het moment dat ik Eus het cadeau van een Jeep Wrangler gaf, kon ik niet bevroeden dat het voor mij wellicht net zo groot geschenk zou zijn.. Niet alleen het mee rijden is een sensatie maar achter het stuur zitten voelt als kicken. Toegegeven iedere dag dat wij oefenen met moi achter het stuur, stap ik uit mijn comfortzone. Toch voelt de stress zone steeds meer een stretchzone, waar ik zelfs van geniet.

Stap voor stap een stukje verder

Bij het uitpakken van ons Sinterklaascadeau Black Beauty, zat ik soms te stuntelen, of ik iedere keer van het paard gegooid werd. Echter al snel kreeg ik het gevoel; this is my horse. Hier kan ik van op aan. Om te behoeden dat ik te veel in een stress zone zou verzinken, bouw ik de spanning langzaam op. Stap voor stap een stukje verder. Eerst rijden op rustige vlakke wegen en dan meer langs bochtige en geaccidenteerde- en dan weer oefenen in een gebied met veel rotondes. Gelukkig hoef ik het niet alleen te doen,  ik maak dankbaar gebruik van twee keigoede rij instructeurs; Autorijschool d’Alvor en Eus. Om onverwachte paniek te voorkomen heb ik de stoute schoenen aangetrokken door het ondergaan van EMDR therapie.

Redenen om uit je comfortzone te stappen

Mijn rit uit mijn comfortzone, is iets wat jij al jaren geleden doorstaan hebt. Voor jou zijn er wellicht andere redenen die uitnodigen om uit je comfortzone te stappen. Bijvoorbeeld; Werk geeft je geen voldoening en plezier. Je hebt het gevoel in een keurslijf te zitten met veel moetens. Hoewel je relatie vertrouwd voelt is deze allesbehalve spannend. Tijd voor nieuw vuur in een bestaande relatie.

7 Tips voor easy going uit je comfortzone

• Maak eerst een afspraak met jezelf welk doel je wanneer wilt bereiken. Bijvoorbeeld; ik wil 1 maart  zelfstandig kunnen rijden.
• Tussen nu en de datum waarop jij je doel bereikt wilt hebben is er ruimte, die je in kunt delen in subdoelen (kleine stappen) richting je uiteindelijke doel. Wat ga je doen en wanneer, in die tussenfasen.
• Realiseer je dat je al eerder een keer uit je comfortzone gestapt bent en dat je dat ook gelukt is. Dus je comfortzone, een stabiele basis, zit in jezelf. Wanneer het even te veel wordt, kun je daar op terug vallen.
• Ben je net als ik een type die zich snel onzeker kan voelen, weet dat het nieuwe avontuur aangaan je zoveel meer zelfvertrouwen geeft en je comfortzone uitbreidt.
• Blijf bij jezelf. Jij alleen weet hoe je het moet doen, anderen kunnen je goedbedoelde raad geven, maar volg je eigen intuïtie als kompas. Als ik een file achter mij creëer kan ik nerveus worden of denken; Tant pis, ik ben lerende, dus rij maar wat langzamer of haal me in.
• In je stress zone terecht komen is geen catastrofe. Ga terug naar je comfortzone. Toen ik voor de tweede keer in de Jeep reed passeerde we een drukke weg. Ik kreeg het Spaans benauwd van al dat verkeer. Subiet heb ik de Jeep langs de kant van de weg geparkeerd om weer tot mezelf te komen..
• En als levensgenietster raad ik je aan om vooral ook tijdens je reis uit je comfortzone te genieten, en niet alleen als jij je doel bereikt hebt. Neem alle aanmoedigingen ter harte. Wees trots op jezelf en vier!

Op welk vlak is het bij jou nodig om uit je comfortzone te treden? Maak een plan met tijdsbepaling en ga! Een cadeau voor jezelf en je brein.

Mr Blue, I’m here to stay with you !”  Met de microfoon vlak aan zijn mond zingt René Klijn vol overgave. Of zijn leven ervan af hangt,  want lang had hij niet meer.  Een kort jaar daarna stierf hij aan AIDS. Hoe Paul de Leeuw René uitnodigt om zijn situatie te delen is ontroerend. Mijn ogen schieten vol bij het weerzien van deze episode van 28 november 1992 bij  ‘De schreeuw van de leeuw’  onlangs uitgezonden door DWDD. Terwijl ik mijn tranen laat gaan blik ik terug op november 1988.

Doe open die deur!

“Juan, doe open die deur!” “Verdorie, ik weet dat je thuis bent!” Ik sla met vlakke hand tot pijnens toe tegen de groene deur van het historische pand aan de Lauriergracht in het anders zo knusse Jordaan. Mijn gevoel geeft allesbehalve gezelligheid aan, meer paniek. Juan, een goede vriend van mij is de laatste maanden erg moe. Waar we normaal gesproken wekelijks samen musea en tentoonstellingen afstruinen, onze verhalen delen,  laat hij nu verstek gaan. Geen zin. En dat zint mij niet. “Ga naar de dokter!” adviseer ik hem herhaaldelijk. Maar tegen dovemans oren.

Radiostilte

Tot vorige week, waarin hij een afspraak had met de dokter. Sindsdien radiostilte. De telefoon ligt van de haak. Met regelmaat bel ik aan, echter niemand doet open. Maar nu ik een schim achter het gordijn gezien heb, ga ik niet meer weg. Samen werkend als lokaal gids voor inkomend toerisme zijn we nu al drie jaar vrienden. Vaak begeleiden we samen groepen uit Spanje of Zuid- Amerika en delen de opbrengst. Juan helpt mij met specifieke Spaanse termen in de schilderkunst of architectuur. Zijn oorsprong ligt in een klein dorpje in Uruguay

Rauwe waarheid

Nu echt bezorgd waag ik nog een poging en schreeuw de longen uit mijn lijf; “ Juan, laat mij binnen! ” Dan wordt langzaam een raam naar boven geschoven en zie ik Juans’ bleke gezicht afsteken tegen zijn zwarte haar. “Dejame em paz, querida!” (laat mij met rust schat) zegt hij gedempt, gevolgd door een stevige hoestbui. “Juan”, zeg ik met verheven stem “ Ik blijf hier net zolang schreeuwen totdat je burengerucht krijgt. Ik maak me zorgen.”

“Bien”, zegt Juan met een zucht. En als ik goed en wel met thee naast hem op de bank zit begint Juan te delen. Hij komt moeilijk uit zijn woorden. “ Longkanker, ze geven me nog twee maanden,” brengt hij traag en al hoestend uit. Ik doe mijn best om niet te huilen. Nu ontwar ik ook vlekken op zijn gezicht en weet dat hij die nare ziekte heeft, waar iedereen stiekem over praat of het de pest is. Maar ik ga mee in zijn verhaal.

Delen

Na deze dag lopen we samen de consulten af, delen alles en ik laat hem niet meer los.  ‘Mr Blue, I am here to stay with you!’ Bij het AMC geef ik mij op als buddy. Ons contact is intiemer en warmer. Woorden zijn vaak niet nodig, een omhelzing, een hand zegt genoeg. Bovendien is praten te vermoeiend voor Juan.

Ondertussen ben ik aangenomen bij de KLM. Ze delen mij in op kort en intensieve vluchten; kort weg en lang thuis. Als ik er niet ben, neemt een vriendin het van mij over. De meeste gemeenschappelijke vrienden die over de vloer kwamen zijn gevlucht. Of een kus al besmettelijk zou zijn

Ondanks dat Juan zogenaamd nog twee maanden te leven had, zijn ons nog  twee extra jaren gegund. Juan bleef altijd geïnteresseerd, goedlachs en leergierig over het leven. Zijn laatste wens om zijn zus en neven op Mallorca te bezoeken, hebben we ondanks het vele hoesten samen kunnen delen. Het was een bijzondere reis. Als nakomer waren zijn ouders al overleden, de rest van zijn familie had afgehaakt omdat hij gay was.

Net te laat

Daarna ging het op en af. Als hij in bed lag, zat ik naast hem hand in hand. Gewoon er zijn was voldoende. Toen werd ik ingedeeld op een lange vlucht naar mijn lievelingsbestemmingen Chili en Argentinië. Het ging net weer goed met Juan. “Ga en geniet!” Na de landing op Schiphol, belde ik enthousiast naar Juan, maar er werd niet opgenomen. Daarna belde ik het AMC. “ Kom meteen!” vertelde de broeder gespannen. Als een wiedeweerga ging ik met uniform nog aan naar het AMC, net te laat. Juan is gestorven december 1990.

Elkaar de hand reiken

Waarom zo’n verdrietig verhaal zo voor de feestdagen? Wat ik wil overbrengen met dit verhaal is hoe menselijk (ook dierlijk) het is om weg te kruipen, je wonden te likken als het leven tegen zit. Hoe mooi het is voor beide partijen als je dan elkaar de hand kunt reiken, een ander uit kunt nodigen om te delen. Het is een uiting van vertrouwen en liefde. Feestdagen zijn dan echt een feest.  Had AIDS zich acht jaar later bij Juan geopenbaard dan had hij nog geleefd, dankzij het Aidsfonds. Mocht je nog een zakcentje over hebben, doneer het in deze schoen.

Wat doe jij als jij in een moeilijke periode zit, ga je het delen of trek jij je terug? Wanneer reik jij een hand uit naar een ander?

De wereld draait door met guilty pleasures. Leuk hoor, liedjes die eigenlijk zo fout zijn dat je er voor schaamt . Tot voor kort was ik in de veronderstelling dat ondanks dat ik veel plezier in mijn leven heb, er niets is waar ik mij voor geneer. Nu heb ik eindelijk mijn guilty pleasure gevonden. Een plezier waarover ik mij nog steeds verbaas dat het in mij zit.

Auto’s? Voor mij geen pleasure

Gedurende mijn gehele leven heb ik met auto’s een beladen relatie. Dit door een traumatisch auto ongeluk in mijn jeugd waarin mijn gehele familie betrokken was, en mijn moeder het leven liet. Eerlijk gezegd vind ik in een auto rijden soms spannend en achter het stuur zitten echt eng. Bij het minste geringste zit ik al gillend tegen het plafond. Net voor mijn dertigste heb ik mijzelf bij de hand genomen om rijlessen te nemen. Om een lang verhaal kort te maken, ik ben geslaagd voor het autorijexamen, maar dan wel op Curacao, waar geen fietsers, trams, files noch autosnelwegen zijn.

Blunder

Maar wonende in Amsterdam en daarna Haarlem, met een tram en trein bijna voor de deur was er geen noodzaak om een auto aan te schaffen. Ik nam vooral de benenwagen. Totdat wij naar Monchique emigreerden . Daar heb ik meteen rijlessen genomen en trof een norse autoritaire Portugese rij instructeur aan. Die het vriendelijke autorijdschooltje via mij heeft kunnen wegwerken. Na een grote blunder onder Eus zijn geduldige toezicht trok hij de conclusie; “ Lieve schat, laat jij je maar rijden, ik breng je wel! ”

Auto passie en pleasure

Dus voor mij was het hoofdstuk auto rijden vrijwel afgesloten. Als gasten lyrisch over een bepaald type auto uitweiden, snapte ik niets van die pleasure. Het autocircuit, ondanks dat we er weinig last van hebben, heb ik van het begin af aan vervloekt. Eus had echter een auto-droom. Als we een Jeep Wrangler tegenkwamen dan wipte hij haast van zijn bestuurdersstoel en riep enthousiast; “ Kijk, Annelies, die wil ik ook!’ “Onzin Eus”, weersprak ik hem. “Je weet toch dat we het geld goed kunnen gebruiken voor renovaties in en rondom het huis.” ” Bovendien” , voegde ik er snibbig aan toe; “ lijkt het mij verstandiger eerst het huis af te betalen!”

Mijn guilty pleasure

Desalniettemin werd Eus zijn enthousiasme rondom Jeeps Wrangler niet minder. Totdat het volgende geschiedde. Zoals jullie weten brak ik afgelopen zomer mijn enkel waardoor Eus soms belast werd met dubbele taken. Tegelijkertijd kwam er geld vrij van mijn spaarrekening die ik vijfentwintig jaar had vast gelegd. Beter dank je Eus met een Jeep Wrangler als cadeau is er niet. Stiekem surfte ik op autosites en schrok van de prijs van de ‘tweedehandsjes’. Toch werd ik snel gepakt door de stoere en ook klassiek uitziende exemplaren. Vanaf die tijd heb ik ook een guilty pleasure.

Op een gegeven moment zag ik een mooie rode 4 x4 in Setubal. Met een vriend spurtten we er naar toe in de veronderstelling dat wij met de Rode Rakker naar huis zouden rijden. Maar deze guilty pleasure sloeg mij het schaamrood naar de kaken; super stoer tegen het agressieve aan. Huizenhoge banden waardoor je boven het verkeer opgetild werd.“ Eus”, twijfelde ik, “wellicht wekken we agressie op met dit vehikel.” Achteraf gezien waren er zoveel haken en ogen dat we het verhaal Jeep Wrangler even hebben laten varen.

Black Beauty

Totdat ik vorige week zaterdag op Praia da Guincho naast een mooie zwarte Jeep Wrangler stond, een echte Sahara limited. Eus zei; “ Stel je voor dat deze van jou is?” Op ons vakantieadres in Caiscais liep ik daarna de auto advertenties online na en vond een Jeep te koop, gelijkend op die van het strand . Meteen de koe bij de horens gevat en gebeld. Een man die met een Italiaans accent Portugees sprak stond mij te woord. Doordat de eigenaars 1 december emigreren kon ik 17% afdingen en hebben we de extra soft cover voor een zachte prijs mee gekregen. Het is dezelfde zwarte Jeep Wrangler waar ik drie dagen daarvoor toevallig naast stond. Sindsdien vind ik auto rijden een feestje.  Als een kind zo blij dans ik op de bijrijder stoel, lal met de muziek mee, en kan heerlijk ontspannen voor mij uit zitten staren. En..is het nog steeds een guilty pleasure? Ja! Deze auto strookt geheel niet met mij bescheiden willen zijn.  Maar hierdoor geniet ik niet minder en heb mij voorgenomen om toch weer autorijlessen te nemen om zelf te kunnen rijden in Black Beauty.

Wat vind jij stiekem leuk waar jij je toch voor schaamt, wat is jouw guilty pleasure?